Kutu Kutu Pensenin Fransızca Anlamını Ararken Kayseri’de Unutamadığım Bir Gün
Değerli ziyaretçiler, Iamo ekibi bu yazısında “Kutu kutu pensenin Fransızca anlamı nedir” konusunu tüm yönleriyle aktarıyor.
Kayseri’de yaşadığım yirmi beş yıl boyunca birçok kelimenin, birçok cümlenin ve birçok küçük ayrıntının insanın kalbine dokunabileceğini öğrendim. Bazen küçücük bir çocuk oyunu, bazen eski bir defter sayfası, bazen de yıllar önce duyduğum bir söz, hiç beklemediğim bir anda geçmişimi önüme getiriyor. Ben günlük tutmayı seven biriyim. Her gece olmasa bile kendimi anlatmaya ihtiyaç duyduğum zamanlarda eski ahşap masamın başına oturur, gün içinde hissettiklerimi yazıya dökerim.
Geçen kış, soğuk bir Kayseri akşamında yine günlüğümün başındaydım. Dışarıda kar sessizce yağıyor, sokak lambalarının altında beyaz bir örtü oluşturuyordu. O gece eski bir çocukluk anımı hatırladım. Küçükken okul bahçesinde arkadaşlarımla oynadığımız bir oyun vardı: “Kutu kutu pense…” Yıllar sonra bu basit tekerlemenin aslında nereden geldiğini merak etmeye başladım.
Bir anda aklıma takılan soru şuydu: “Kutu kutu pensenin Fransızca anlamı nedir?”
Bu sorunun peşine düşeceğimi, bu kadar küçük görünen bir merakın beni geçmişime götüreceğini hiç düşünmemiştim.
Çocukluğumdan Gelen Bir Ses: Kutu Kutu Pense
Çocukken bazı şeylerin anlamını sorgulamazdık. Onları sadece yaşardık. Kutu kutu pense de benim için mahalledeki neşeli çocuk seslerinden, koşuşturmaktan ve akşam eve çağrılana kadar devam eden oyunlardan ibaretti.
Kayseri’de büyürken kış ayları uzun geçerdi. Soğuk havalarda dışarı çıkmak zor olsa da bahar geldiğinde mahalle yeniden canlanırdı. Arkadaşlarımızla bir araya gelir, saatlerce oyun oynardık. Kutu kutu pense söylediğimiz zaman herkes el ele tutuşur, dönmeye başlar, sonunda seçilen kişiyle ilgili küçük bir hareket yapardı.
O zamanlar bu sözlerin başka bir dilden gelmiş olabileceğini hiç düşünmezdim. Benim için o kelimeler çocukluğumun sıcaklığıydı.
Yıllar sonra bu ifadeyi araştırırken öğrendim ki “Kutu kutu pense” olarak bildiğimiz tekerleme, Fransızcadaki “Nous n’avons pas de pince” veya benzeri bir ifadeden geldiği yönünde çeşitli açıklamalarla anılıyor. Ancak halk arasında yaygınlaşan şekliyle birebir anlamı olan kesin bir Fransızca karşılığı bulunmuyor. Bazı kaynaklarda “pense” kelimesinin Fransızcada “pense” yani “düşün” anlamına geldiği, bazılarında ise “pince” kelimesiyle ilişkilendirildiği anlatılıyor. Bu nedenle “Kutu kutu pensenin Fransızca anlamı nedir?” sorusunun cevabı, tek bir kelime çevirisinden çok, zaman içinde değişerek bize ulaşmış bir çocuk oyunu hikâyesidir.
Bu gerçeği öğrendiğimde önce biraz şaşırdım. Açıkçası çocukluğumdan gelen bir şeyin aslında tam olarak açıklanamaması beni biraz hayal kırıklığına uğrattı. Çünkü bazı anılarımızın net cevapları olsun isteriz. Ama sonra düşündüm ki belki de güzelliği burada saklıydı.
Bir Kelimenin Ardındaki Duygular
O gece günlüğüme uzun uzun yazdım. “Belki de bazı kelimeler sözlüklerde değil, insanların kalplerinde yaşar” diye bir cümle kurdum.
Gerçekten de öyle değil mi?
Bir kelime sadece harflerden oluşmaz. Bazen bir kelime, yıllar öncesindeki bir görüntüyü taşır. Kutu kutu pense benim için artık sadece bir çocuk oyunu değildi. O kelimeyi duyduğumda annemin akşam yemeğine çağıran sesini, arkadaşlarımla yaşadığım kahkahaları ve çocukluğumdaki özgür günleri hatırlıyordum.
Fransızca anlamını araştırırken aslında kaybettiğimi sandığım bir parçama yeniden ulaşmıştım.
Eski Günlüğümde Karşıma Çıkan Unutulmuş Bir Hatıra
Araştırmamdan birkaç gün sonra eski günlüklerimi karıştırmaya başladım. Benim için günlükler sadece yazıların olduğu defterler değildir. Onlar geçmişteki halimin bana bıraktığı küçük mektuplardır.
2012 yılında yazdığım bir sayfayı buldum. O zamanlar daha çocuk sayılırdım. Sayfada arkadaşlarımla oynadığımız oyunlardan bahsetmişim. Kutu kutu pense kelimesini de yazmışım. Yanına küçük bir yıldız çizmiş ve “çok eğlenceli” diye not düşmüşüm.
O satırı görünce içimde garip bir duygu oluştu.
Hem mutlu oldum hem de hüzünlendim.
Mutlu oldum çünkü o günlerde ne kadar basit şeylerle mutlu olabildiğimi hatırladım. Hüzünlendim çünkü zamanın ne kadar hızlı geçtiğini fark ettim.
Yirmi beş yaşında biri olarak bazen hayatın çok hızlı aktığını hissediyorum. Dün çocukmuşum gibi geliyor ama bugün geleceğim için planlar yapan, sorumlulukları olan bir yetişkinim.
O küçük çocuk, yıllar sonra aynı kelimenin peşinden gidip Fransızca anlamını araştıracağımı bilseydi muhtemelen çok şaşırırdı.
Kayseri Sokaklarında Gelen Bir İlham
Bir akşam araştırmamı tamamladıktan sonra dışarı çıktım. Kayseri’nin soğuk ama huzurlu havasında yürümeye başladım. Tarihi sokaklarda dolaşırken eski evlere, taş yapılara ve yıllardır değişmeyen köşelere baktım.
Bazı şeyler değişmeden kalıyordu.
Tıpkı çocukluk anılarımız gibi.
O yürüyüş sırasında şunu düşündüm: İnsan bazen büyük cevaplar ararken küçük mutlulukları yeniden keşfediyor. Ben “Kutu kutu pensenin Fransızca anlamı nedir?” diye başlayan bir merakla aslında kendi geçmişime yolculuk yapmıştım.
Başta sadece bir kelimenin kökenini öğrenmek istemiştim. Fakat sonunda çocukluğumla yeniden karşılaşmıştım.
Bu durum bana umut verdi.
Çünkü hayatın içinde hâlâ bizi heyecanlandıracak küçük keşifler olduğunu fark ettim.
Belirsiz Cevapların Güzelliği
Bazı insanlar kesin cevapları sever. Ben de çoğu zaman öyleyimdir. Bir şeyin nedenini, nasıl olduğunu bilmek isterim. Fakat bu araştırma bana başka bir şey öğretti.
Her şeyin tamamen açıklanması gerekmiyor.
Bazı hikâyeler gizemini koruduğu için değerlidir.
Kutu kutu pense sözünün Fransızca kökeni hakkında farklı yorumlar bulunması beni ilk başta şaşırtsa da zamanla bu belirsizliği sevdim. Çünkü o söz artık sadece bir dil meselesi olmaktan çıkmıştı. Türkiye’de nesiller boyunca çocukların oyunlarına eşlik eden bir hatıraya dönüşmüştü.
Bir Fransızca kelimenin yolculuğu, Kayseri’de yaşayan bir gencin günlüğünde bambaşka bir anlam kazanmıştı.
Bugün “Kutu kutu pensenin Fransızca anlamı nedir” üzerine güzel bir yolculuk yaptık. Iamo ile daha fazla içerik için takipte kalın!
Küçük Bir Oyunun Büyük Hatırası
Bugün hâlâ bazen çocukların sokakta oyun oynadığını gördüğümde durup onları izliyorum. Ellerini birleştirip birlikte hareket eden çocukları görünce yüzümde istemsiz bir gülümseme oluşuyor.
Çünkü onların yaşadığı şeyin ne kadar değerli olduğunu biliyorum.
Çocukluk, insanın hayatındaki en saf dönemlerden biri. O zamanlarda kelimeler sadece kelimedir. Bir oyunun adı sadece oyundur. Ama yıllar sonra aynı kelimeye baktığınızda içinde koca bir hayat saklı olabilir.
Kutu kutu pense benim için artık Fransızca bir ifade araştırmasından çok daha fazlası.
O kelime bana geçmişimi, arkadaşlıklarımı, ailemi ve büyürken kaybettiğimi sandığım bazı duyguları hatırlatıyor.
Bazen geçmişe dönmek için büyük yolculuklara gerek yoktur. Bazen sadece eski bir kelime yeterlidir.
Bir Günlüğe Yazılan Son Cümle
O gece günlüğümün son sayfasına şu cümleyi yazdım:
“Kelimeler değişir, insanlar büyür, şehirler dönüşür ama bazı çocukluk sesleri insanın içinde sonsuza kadar kalır.”
Kutu kutu pense sözünün Fransızca anlamını ararken aslında kendi içimdeki eski bir sesi buldum. Hayal kırıklığı yaşadığım anlar oldu, çünkü kesin ve net bir cevap bekliyordum. Heyecanlandığım anlar oldu, çünkü yıllar önceki anılarım yeniden canlandı. Umutlandım, çünkü hayatın hâlâ küçük ayrıntılarla bizi mutlu edebileceğini gördüm.
Belki de önemli olan her kelimenin kusursuz açıklamasını bulmak değildir.
Bazen önemli olan, o kelimenin bize ne hissettirdiğidir.
Benim için “kutu kutu pense” artık çocukluğumdan gelen sıcak bir selamdır. Kayseri’nin soğuk bir akşamında açtığım eski günlüğümün sayfalarında yeniden karşıma çıkan, beni geçmişime götüren ve yüzümde küçük bir gülümseme bırakan özel bir hatıradır.
Ve biliyorum ki yıllar sonra bile bu kelimeyi duyduğumda içimde aynı duygu yeniden canlanacak.
Çünkü bazı oyunlar çocuklukta biter ama bazı anılar insanın içinde yaşamaya devam eder.