Samimi bir başlangıç
Merhaba — göz sağlığıyla ilgili bilimsel bir merakla bu yazıyı kaleme alıyorum. Eğer siz de bir Kornea nakli geçirdiyseniz ya da bu konuda yakınınız varsa, “kornea reddi nasıl anlaşılır?” sorusu aklınızda dönüp duruyor olabilir. Bu yazıda, tıbbi literatürde yer alan verilerle desteklenen ve herkesin anlayabileceği bir dille bu konuyu ele alacağım.
—
Kornea reddi nedir?
Kornea reddi, aslında vücudun bağışlanmış kornea dokusunu “yabancı” olarak algılayıp ona karşı bağışıklık sistemi aracılığıyla tepki vermesiyle ortaya çıkan bir süreçtir. Medikal olarak, nakledilen kornea dokusunun bağışçı dokusu olarak alıcıda yer aldıktan sonra net bir dönemin ardından bağışıklık yanıtı sonucu zarar görmesi şeklinde tanımlanır. ([emedicine.medscape.com][1]) Normalde kornea “bağışıklık açısından ayrıcalıklı (immune‑privileged)” bir yapı olmasına rağmen; damarlaşma, kronik inflamasyon gibi risk faktörleri bu ayrıcalığı azaltabilir. ([eyewiki.org][2])
—
Reddin olası tetikleyicileri ve risk faktörleri
Kornea üzerinde damarlaşma (neovaskülarizasyon) varlığı, bağışıklık hücrelerinin dokuya daha kolay ulaşmasına neden olarak reddi artırır. ([surveyophthalmol.com][3])
Önceki kornea nakli yapılmış olması veya göze önceki cerrahiler yapılmış olması gibi durumlar. ([Semantic Scholar][4])
Göz yüzeyi inflamasyonu, gevşek dikişler, nakil sonrası yara iyileşmesinin olumsuz seyretmesi gibi etkenler. ([MD Searchlight][5])
Nakil tekniğine göre değişen riskler: tam kalınlık nakillerde reddin daha sık görüldüğü bildirilmiştir. ([emedicine.medscape.com][1])
—
Kornea reddi nasıl anlaşılır? Belirtiler ve işaretler
Peki, kornea reddi nasıl anlaşılır? Aşağıda hem gözle görülür belirtiler hem de klinik bulgular yer alıyor:
Gözle görülebilecek belirtiler
Gözde kızarıklık: Özellikle nakil yapılan korneanın çevresinde limbal damarların belirginleşmesi. ([cornea.org][6])
Işık hassasiyeti (fotofobi): Gözün ışığa karşı normalden daha duyarlı hale gelmesi. ([cornea.org][6])
Görme bulanıklığı: Kornea şeffaflığını kaybetmeye başlarsa görüş azalabilir. ([eyewiki.org][2])
Rahatsızlık hissi, yabancı cisim hissi: Ağrı ya da rahatsızlık şikâyeti olabilir. ([cornea.org][6])
Klinik muayene bulguları
Kornea ödemi (şişliği): Özellikle nakil dokusunda netleşen buzlu ya da bulutlu görünüm. ([MD Searchlight][5])
Keratik presipitatlar (KP): Kornea iç yüzeyinde bağışıklık hücrelerinin birikmesiyle oluşan küçük “nokta” benzeri görünümler. ([reviewofoptometry.com][7])
“Khodadoust çizgisi” adı verilen, kornea endotel yüzeyinde ilerleyen beyaz hücrelerden oluşan çizgi: Bu bulgu reddi düşündüren özgün işaretlerden biridir. ([eyewiki.org][2])
Ön segment reaksiyonu: Anterior kamara hücre/flare varlığı gibi inflamasyon işaretleri. ([reviewofoptometry.com][7])
—
Neden erken fark etmek önemli?
Erken teşhis, nakil dokusunun korunması açısından büyük önem taşır. Çalışmalar, reddin erken fark edilip tedavi başlandığında başarılı şekilde geri çevrilebildiğini gösteriyor. Örneğin, bir çok merkezde başarılı reversiyon oranları %50 ile %90 arasında bildirilmiştir. ([MD Searchlight][5]) Ayrıca bir çalışma, başarılı şekilde düzelen reddi sonrası kornea fonksiyonlarının reddi öncesi haline çok yakın olduğunu göstermiştir: görme keskinliği, kornea kalınlığı, endotelyum hücre yoğunluğu açısından istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmamıştır. ([bmjophth.bmj.com][8])
—
Kornea reddi ile ilgili merak edilen sorular
Nakilden ne kadar süre sonra redd gelişebilir? Bazı vakalarda nakilden yıllar sonra bile redd oluşabilir, bu yüzden takip önemlidir. ([eyewiki.org][2])
Hangi tür nakillerde redd riski daha düşük? Örneğin Descemet Membran Endotelyal Keratoplasti (DMEK) gibi yüzeysel doku değişimini içeren tekniklerde redd oranları oldukça düşüktür. ([emedicine.medscape.com][1])
Kırmızı göz her zaman redd anlamına mı gelir? Hayır; ancak özellikle nakil sonrası dönemde yeni kızarıklık, ışığa duyarlılık ve görüş bulanıklığı eşlik ediyorsa, redd akla gelmelidir.
Ne zaman doktora başvurulmalı? Gözde yukarıdaki belirtilerden biri varsa ve nakil geçmişi varsa, gecikmeden bir göz hekimine başvurulmalıdır. Çünkü zaman kaybı nakil dokusu için olumsuz olabilir.
—
Sonuç
Nakil yapılmış bir korneada reddin anlaşılması için, hem hasta tarafından fark edilen belirtilere hem de hekim tarafından yapılan muayeneye dayalı bulgulara dikkat edilmesi gerekir. Gözde kızarıklık, ışığa duyarlılık, görüşte değişiklikler gibi belirtilerin yanında klinik olarak kornea ödemi, KP, Khodadoust çizgisi gibi işaretler redd yönünden kırmızı bayrak olabilir. Erken tanı konulması ve uygun tedavinin başlatılması, nakil dokusunun uzun vadede korunmasına büyük katkı sağlar. Nakil sonrası takip ve uyum, gerçekten bu sürecin başarısında kilit rol oynar.
Reddin tam olarak önlenmesi her zaman mümkün olmasa da, risk faktörlerinin bilinmesi ve izleme yapılması süreci çok daha kontrollü hale getirir.
Siz ya da yakınınız için böyle bir durumda bu işaretlerin bilinmesi oldukça fayda sağlar. Göz sağlığına dair başka bir merakınız varsa konuşabiliriz.
[1]: https://emedicine.medscape.com/article/1193505-overview?utm_source=chatgpt.com “Corneal Graft Rejection: Background, Pathophysiology, Epidemiology”
[2]: https://eyewiki.org/Corneal_Allograft_Rejection_and_Failure?utm_source=chatgpt.com “Corneal Allograft Rejection and Failure – EyeWiki”
[3]: https://www.surveyophthalmol.com/article/S0039-6257%2807%2900056-2/fulltext?utm_source=chatgpt.com “Corneal Graft Rejection – Survey of Ophthalmology”
[4]: https://pdfs.semanticscholar.org/3d2f/b2a7a3a475907e70711f8e9a83490f94d876.pdf?utm_source=chatgpt.com “Corneal graft rejeCtion – pdfs.semanticscholar.org”
[5]: https://mdsearchlight.com/eye-health/corneal-graft-rejection/?utm_source=chatgpt.com “Corneal Graft Rejection – MD Searchlight”
[6]: https://cornea.org/Cornea-Blog/2020/Reminder-of-Graft-Rejection-Symptoms.aspx?utm_source=chatgpt.com “Cornea Research Foundation of America – Reminder of Graft Rejection …”
[7]: https://www.reviewofoptometry.com/article/ro0617-coping-with-rejection?utm_source=chatgpt.com “Coping with Rejection – Review of Optometry”
[8]: https://bmjophth.bmj.com/content/9/1/e001554?utm_source=chatgpt.com “Outcomes after reversed corneal graft rejection: a report from the …”